- Φανή Συντυχάκη | Παιδοψυχολόγος Ηράκλειο Κρήτης

ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΤΕΣΤ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΤΙ ΑΞΙΟΛΟΓΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΦΑΝΟΥΝ ΧΡΗΣΙΜΑ


 Η λέξη «τεστ» μπορεί να προκαλεί άγχος σε έναν γονέα ή ένα παιδί. Η ψυχομετρική αξιολόγηση όμως δεν είναι μια σχολική εξέταση που το παιδί «περνά» ή «κόβεται». Είναι ένας τρόπος συλλογής πληροφοριών που βοηθά τον ειδικό να κατανοήσει καλύτερα συγκεκριμένες πλευρές της λειτουργίας του παιδιού.

Τι είναι ένα ψυχομετρικό τεστ;

Τα ψυχομετρικά εργαλεία είναι τυποποιημένα μέσα αξιολόγησης. Ανάλογα με το εργαλείο μπορούν να εξετάζουν γνωστικές ικανότητες, μνήμη, προσοχή, σχολικές δεξιότητες, συναισθηματική λειτουργία ή άλλους τομείς.

Δεν υπάρχει ένα τεστ που απαντά σε όλα

Η επιλογή του εργαλείου εξαρτάται από το ερώτημα που θέλουμε να διερευνήσουμε.

Για παράδειγμα, διαφορετική διαδικασία μπορεί να απαιτείται όταν ένα παιδί δυσκολεύεται στην ανάγνωση και διαφορετική όταν υπάρχουν ερωτήματα γύρω από την προσοχή ή τη συναισθηματική του κατάσταση.

Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο ένας αριθμός

Μια ολοκληρωμένη ψυχολογική αξιολόγηση δεν βασίζεται αποκλειστικά σε μία βαθμολογία.

Μπορεί να περιλαμβάνει συνέντευξη, ιστορικό, παρατήρηση, πληροφορίες από το σχολείο και άλλες πηγές, καθώς και περισσότερα από ένα εργαλεία αξιολόγησης.

Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί μια συνολική εικόνα των δυνατών σημείων και των δυσκολιών του παιδιού.

Πότε μπορεί να είναι χρήσιμη μια αξιολόγηση;

Όταν υπάρχουν επίμονες δυσκολίες στη μάθηση, στη συγκέντρωση, στη συμπεριφορά ή στη συναισθηματική λειτουργία, η κατάλληλη αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να διευκρινιστεί τι συμβαίνει και ποια υποστήριξη έχει περισσότερο νόημα.

Τι αξίζει να θυμόμαστε

Το ψυχομετρικό τεστ δεν είναι ταυτότητα ούτε ετικέτα.

Η αξία του βρίσκεται στο ότι μπορεί να προσφέρει πληροφορίες που βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα το παιδί και να σχεδιάσουμε πιο κατάλληλη υποστήριξη.


Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές:
American Psychological Association — Understanding Psychological Testing and Assessment
American Psychological Association — Testing, Assessment and Measurement
American Academy of Pediatrics — Learning Disability Evaluation

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Η επιλογή και ερμηνεία ψυχομετρικών εργαλείων πρέπει να γίνεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία.

ΝΕΥΡΟΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΚΑΘΕ ΠΑΙΔΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ


 Τα παιδιά δεν σκέφτονται, δεν μαθαίνουν και δεν αντιλαμβάνονται τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο. Ο όρος «νευροδιαφορετικότητα» χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ποικιλία που υπάρχει στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Διαφορετικός δεν σημαίνει λιγότερος

Η προσέγγιση της νευροδιαφορετικότητας μας καλεί να βλέπουμε διαφορές όπως αυτές που σχετίζονται με τον αυτισμό, τη ΔΕΠΥ ή ορισμένες μαθησιακές δυσκολίες όχι μόνο μέσα από τα ελλείμματα, αλλά και μέσα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τις δυνατότητες και τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου.

Αποδοχή δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις δυσκολίες

Ένα παιδί μπορεί να διαθέτει σημαντικά δυνατά σημεία και ταυτόχρονα να χρειάζεται ουσιαστική υποστήριξη στην επικοινωνία, στη μάθηση, στην αισθητηριακή ρύθμιση ή στην καθημερινή λειτουργικότητα.

Η αναγνώριση της νευροδιαφορετικότητας δεν σημαίνει ότι όλες οι δυσκολίες είναι ασήμαντες. Σημαίνει ότι προσπαθούμε να κατανοήσουμε το παιδί χωρίς να περιορίζουμε ολόκληρη την ταυτότητά του σε μία διάγνωση.

Η υποστήριξη χρειάζεται να είναι εξατομικευμένη

Δύο παιδιά με την ίδια διάγνωση μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικές ανάγκες.

Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο «ποια είναι η διάγνωση;», αλλά:

«Τι βοηθά αυτό το συγκεκριμένο παιδί να αισθάνεται ασφαλές, να επικοινωνεί, να μαθαίνει και να συμμετέχει;»

Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε έχουν σημασία

Ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε για ένα παιδί επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο το αντιλαμβανόμαστε. Είναι σημαντικό να αποφεύγουμε γλώσσα που μειώνει, στιγματίζει ή παρουσιάζει το παιδί αποκλειστικά μέσα από τις δυσκολίες του.

Τι αξίζει να θυμόμαστε

Δεν υπάρχει μία μέθοδος που να ταιριάζει σε κάθε παιδί.

Η πραγματική συμπερίληψη αρχίζει όταν δεν ζητάμε από όλα τα παιδιά να προσαρμοστούν με τον ίδιο τρόπο, αλλά αναζητούμε τι χρειάζεται το καθένα για να μπορέσει να αναπτυχθεί.


Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές:
American Academy of Pediatrics — A Primer on the Words We Use to Describe Autism
American Psychological Association — Disability and Neurodiversity
Pediatrics — First Do No Harm: Suggestions Regarding Respectful Autism Language

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη αναπτυξιακή, ψυχολογική ή ιατρική αξιολόγηση.

ΕΦΗΒΕΙΑ: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ


 Η εφηβεία είναι μια περίοδος κατά την οποία το παιδί αρχίζει όλο και περισσότερο να διαμορφώνει τη δική του ταυτότητα. Η ανάγκη για περισσότερη ανεξαρτησία δεν σημαίνει ότι οι γονείς παύουν να είναι σημαντικοί. Σημαίνει ότι ο τρόπος της σχέσης αρχίζει να αλλάζει.

Η ανάγκη για αυτονομία είναι μέρος της ανάπτυξης

Ο έφηβος θέλει να παίρνει περισσότερες αποφάσεις, να περνά περισσότερο χρόνο με συνομηλίκους και να έχει μεγαλύτερη ιδιωτικότητα.

Αυτό μπορεί να είναι δύσκολο για έναν γονέα, αλλά η σταδιακή ανεξαρτησία αποτελεί φυσιολογικό μέρος της μετάβασης προς την ενήλικη ζωή.

Αυτονομία δεν σημαίνει απουσία ορίων

Οι έφηβοι εξακολουθούν να χρειάζονται σαφείς προσδοκίες και όρια, ιδιαίτερα σε θέματα ασφάλειας.

Η διαφορά είναι ότι όσο μεγαλώνουν μπορούν να συμμετέχουν περισσότερο στη συζήτηση για τους κανόνες και τις συνέπειες.

Ακούμε πριν συμβουλέψουμε

Πολλές φορές ένας έφηβος δεν αναζητά αμέσως λύση. Θέλει πρώτα να αισθανθεί ότι μπορεί να μιλήσει χωρίς να κριθεί.

Πριν δώσουμε συμβουλή, μπορούμε να ρωτήσουμε:

«Θέλεις να σου πω τι σκέφτομαι ή θέλεις απλώς να σε ακούσω;»

Η σύνδεση παραμένει σημαντική

Ακόμη και όταν ο έφηβος φαίνεται να απομακρύνεται, χρειάζεται να γνωρίζει ότι ο γονέας παραμένει διαθέσιμος.

Μικρές καθημερινές στιγμές — ένα γεύμα, μια διαδρομή με το αυτοκίνητο, μια κοινή δραστηριότητα — μπορούν να δημιουργήσουν χώρο για επικοινωνία χωρίς πίεση.

Τι αξίζει να θυμόμαστε

Ο στόχος της εφηβείας δεν είναι το παιδί να παραμένει εξαρτημένο από τους γονείς του, αλλά να αποκτά σταδιακά ικανότητα να σκέφτεται και να αποφασίζει.

Η σχέση δεν χάνεται όταν αυξάνεται η ανεξαρτησία. Χρειάζεται όμως να εξελιχθεί μαζί με το παιδί.


Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές:
Centers for Disease Control and Prevention — Encouraging Teen Independence
Centers for Disease Control and Prevention — Understanding and Adapting to the Teen Years
American Academy of Pediatrics — How to Communicate With and Listen to Your Teen

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ψυχολογική ή ιατρική αξιολόγηση.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΠΩΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΙΣ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ

 

Το να δημιουργεί ένα παιδί φιλίες, να συνεργάζεται, να ακούει, να περιμένει τη σειρά του και να διαχειρίζεται τις διαφωνίες είναι δεξιότητες που αναπτύσσονται σταδιακά. Δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο ούτε στον ίδιο χρόνο σε όλα τα παιδιά.

Οι κοινωνικές δεξιότητες μαθαίνονται μέσα από τις σχέσεις

Το παιχνίδι με συνομηλίκους δίνει στο παιδί ευκαιρίες να μοιραστεί, να διαπραγματευτεί, να αντιμετωπίσει μικρές συγκρούσεις και να κατανοήσει ότι οι άλλοι μπορεί να σκέφτονται ή να αισθάνονται διαφορετικά.

Οι γονείς λειτουργούν ως πρότυπα

Τα παιδιά παρατηρούν πώς μιλάμε, πώς ακούμε, πώς ζητάμε συγγνώμη και πώς επιλύουμε τις διαφωνίες μας.

Η καθημερινή οικογενειακή επικοινωνία αποτελεί ένα από τα πρώτα «εργαστήρια» κοινωνικών δεξιοτήτων.

Δεν χρειάζεται να λύνουμε κάθε διαφωνία για λογαριασμό τους

Όταν είναι ασφαλές, μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά λίγο χρόνο να προσπαθήσουν να βρουν λύση μόνα τους.

Αν δυσκολεύονται, μπορούμε να τα καθοδηγήσουμε με ερωτήσεις:
  • «Τι νομίζεις ότι ένιωσε ο φίλος σου;»
  • «Τι θα μπορούσες να του πεις;»
  • «Υπάρχει λύση που να είναι δίκαιη και για τους δύο;»
Το ντροπαλό παιδί δεν χρειάζεται πίεση

Δεν έχουν όλα τα παιδιά την ίδια κοινωνική ιδιοσυγκρασία. Ένα πιο συγκρατημένο παιδί μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να νιώσει άνετα.

Στόχος δεν είναι να γίνει το πιο κοινωνικό παιδί στην ομάδα, αλλά να αποκτήσει τις δεξιότητες που χρειάζεται για να δημιουργεί σχέσεις με τρόπο που ταιριάζει και στον χαρακτήρα του.

Τι αξίζει να θυμόμαστε

Οι κοινωνικές δεξιότητες δεν είναι απλώς «καλοί τρόποι».

Περιλαμβάνουν την επικοινωνία, την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία, την επίλυση συγκρούσεων και τη δυνατότητα δημιουργίας και διατήρησης σχέσεων.

Όπως κάθε δεξιότητα, χρειάζονται χρόνο, εμπειρία, μοντελοποίηση και ευκαιρίες για εξάσκηση.


Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές:
American Academy of Pediatrics — What Parents Can Do to Support Friendships
American Academy of Pediatrics — Communication Skills Start at Home
American Academy of Pediatrics — Healthy Mental and Emotional Development

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ψυχολογική ή αναπτυξιακή αξιολόγηση.

ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΠΩΣ ΧΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ


 Η αυτοεκτίμηση δεν είναι απλώς το να πιστεύει ένα παιδί ότι «είναι καλό». Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται την αξία του, τις δυνατότητές του και τη θέση του μέσα στις σχέσεις του. Χτίζεται σταδιακά μέσα από τις καθημερινές εμπειρίες, τις επιτυχίες, τις αποτυχίες και κυρίως μέσα από τον τρόπο με τον οποίο οι σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή του το αντιμετωπίζουν.

Η αυτοεκτίμηση δεν χτίζεται μόνο με επαίνους

Η συνεχής επιβράβευση δεν αρκεί από μόνη της. Ένα παιδί χρειάζεται να αισθάνεται ότι αγαπιέται και γίνεται αποδεκτό ακόμη και όταν κάνει λάθος ή δεν πετυχαίνει τον στόχο του.

Ιδιαίτερα βοηθητικό είναι να αναγνωρίζουμε την προσπάθεια, την επιμονή και τη στρατηγική του παιδιού αντί να επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά στο αποτέλεσμα.

Αντί για «Είσαι πανέξυπνος», μπορούμε να πούμε: «Είδα πόσο προσπάθησες και ότι δεν τα παράτησες όταν δυσκολεύτηκες.»

Χρειάζεται να μπορεί και να αποτυγχάνει

Όταν οι γονείς προσπαθούν να προστατεύσουν ένα παιδί από κάθε αποτυχία, μπορεί άθελά τους να του στερούν την ευκαιρία να ανακαλύψει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τη δυσκολία.

Μικρές απογοητεύσεις, λάθη και προσπάθειες που δεν πετυχαίνουν με την πρώτη μπορούν να γίνουν σημαντικές εμπειρίες μάθησης.

Το μήνυμα που χρειάζεται να λαμβάνει το παιδί δεν είναι «πρέπει πάντα να πετυχαίνεις», αλλά «η αξία σου δεν εξαρτάται από μία επιτυχία ή μία αποτυχία».

Η αυτονομία ενισχύει την αυτοπεποίθηση

Οι μικρές ευθύνες που είναι κατάλληλες για την ηλικία του παιδιού το βοηθούν να αισθανθεί ικανό. Το να ντυθεί μόνο του, να οργανώσει την τσάντα του, να βοηθήσει στο σπίτι ή να προσπαθήσει να λύσει ένα πρόβλημα πριν επέμβει ο γονέας δημιουργεί εμπειρίες πραγματικής ικανότητας.

Η αυτοεκτίμηση δεν δημιουργείται μόνο από αυτά που λέμε στο παιδί. Χτίζεται και από αυτά που του επιτρέπουμε να ανακαλύψει ότι μπορεί να κάνει μόνο του.

Τι αξίζει να θυμόμαστε

Ένα παιδί χρειάζεται να γνωρίζει ότι η αποδοχή του δεν εξαρτάται από τους βαθμούς, τις επιδόσεις ή το αν είναι πάντα «καλό».

Χρειάζεται έναν ενήλικα που αναγνωρίζει την προσπάθειά του, του επιτρέπει να δοκιμάζει, το στηρίζει όταν δυσκολεύεται και του μεταδίδει ένα σταθερό μήνυμα:

«Πιστεύω σε εσένα, ακόμη και όταν εσύ δυσκολεύεσαι να πιστέψεις στον εαυτό σου.»


Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές:
American Academy of Pediatrics — Building Blocks for Healthy Self-Esteem in Kids
American Psychological Association — Top Principles from Psychology for Families
American Psychological Association — Research on Process Praise and Self-Esteem

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ψυχολογική ή ιατρική αξιολόγηση.

ΘΥΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΤΟΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΡΥΒΕΤΑΙ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

 Ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα και αποτελεί μέρος της ανάπτυξης κάθε παιδιού. Το ζητούμενο δεν είναι ένα παιδί που δεν θυμώνει ποτέ, αλλά ένα παιδί που σταδιακά μαθαίνει να αναγνωρίζει όσα αισθάνεται και να τα εκφράζει με ασφαλή τρόπο.


Πίσω από ένα ξέσπασμα δεν υπάρχει πάντα «κακή συμπεριφορά» 

 Ένα παιδί που φωνάζει, κλαίει, αρνείται να συνεργαστεί ή πετάει αντικείμενα μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί ως πεισματάρικο ή ανυπάκουο.
 Η συμπεριφορά όμως είναι μόνο αυτό που βλέπουμε στην επιφάνεια.
 Πίσω από μια έντονη αντίδραση μπορεί να υπάρχει κούραση, απογοήτευση, φόβος, άγχος, ζήλια, αίσθημα αδικίας ή δυσκολία να εκφράσει αυτό που χρειάζεται.

Ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, η ικανότητα διαχείρισης των συναισθημάτων βρίσκεται ακόμη υπό ανάπτυξη. Το παιδί πολλές φορές χρειάζεται τη βοήθεια του ενήλικα για να καταλάβει τι του συμβαίνει.

Τι μπορεί να μας δείχνει ο θυμός;
Ο θυμός μπορεί να κρύβει διαφορετικές ανάγκες και συναισθήματα.

Ένα παιδί μπορεί να θυμώνει επειδή:
  • φοβάται ότι θα αποτύχει,
  • αισθάνεται ότι δεν το καταλαβαίνουν,
  • δυσκολεύεται με μια αλλαγή,
  • βιώνει πίεση ή άγχος,
  • δυσκολεύεται να εκφράσει αυτό που χρειάζεται,
  • δεν μπορεί ακόμη να διαχειριστεί εύκολα τη ματαίωση.
Οι έντονες αντιδράσεις δεν αποτελούν από μόνες τους κάποια συγκεκριμένη διάγνωση. Μπορεί να συνδέονται με διαφορετικές συναισθηματικές, αναπτυξιακές ή περιβαλλοντικές δυσκολίες και, όταν επιμένουν, είναι σημαντικό να αξιολογούνται εξατομικευμένα.

Τι αξίζει να θυμόμαστε
Πίσω από μια δύσκολη συμπεριφορά υπάρχει συχνά ένα παιδί που εκείνη τη στιγμή δυσκολεύεται να διαχειριστεί κάτι.

Ο στόχος δεν είναι να εξαφανίσουμε τον θυμό.

Είναι να βοηθήσουμε το παιδί να μάθει ότι μπορεί να θυμώνει χωρίς να πληγώνει, να απογοητεύεται χωρίς να καταρρέει και να εκφράζει αυτό που αισθάνεται με ασφαλή τρόπο.

Η συναισθηματική ρύθμιση χτίζεται σταδιακά μέσα από τη σχέση, τη συνέπεια, τα σταθερά όρια και την αίσθηση ότι το παιδί μπορεί να γίνει κατανοητό ακόμη και στις δύσκολες στιγμές του.


Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές:
American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (AACAP) — Emotional Dysregulation Resource Center Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Emotion Coaching American Academy of Pediatrics — Emotional Wellness and Resilience

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ψυχολογική ή ιατρική αξιολόγηση.
Φανη Συντυχακη
+30 693 268 4840
Πεδιωτη 4, Ηρακλειο Κρητης.

Επικοινωνία