Το άγχος αποτελεί φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης ενός παιδιού. Ο φόβος του αποχωρισμού, το σκοτάδι, μια σχολική δοκιμασία ή η αποδοχή από τους συνομηλίκους μπορεί να προκαλέσουν ανησυχία σε διαφορετικές ηλικίες. Το σημαντικό δεν είναι αν ένα παιδί θα νιώσει άγχος, αλλά πόσο έντονο είναι, πόσο διαρκεί και κατά πόσο επηρεάζει την καθημερινότητά του.
Το παιδικό άγχος δεν εκφράζεται πάντα με λόγια
Ένα παιδί μπορεί να μην πει «αγχώνομαι». Μπορεί όμως να παραπονιέται συχνά για πόνο στην κοιλιά ή στο κεφάλι, να δυσκολεύεται να κοιμηθεί, να ζητά συνεχώς επιβεβαίωση ή να αποφεύγει καταστάσεις που το κάνουν να αισθάνεται ανασφάλεια.
Μπορεί επίσης να εμφανίζεται ευερεθιστότητα, ένταση, δυσκολία συγκέντρωσης ή μεγάλη ανησυχία πριν από το σχολείο, μια δραστηριότητα ή έναν αποχωρισμό.
Πότε το άγχος χρειάζεται περισσότερη προσοχή;
Οι φόβοι και οι ανησυχίες είναι συχνά αναμενόμενοι στην παιδική ηλικία. Χρειάζεται όμως μεγαλύτερη διερεύνηση όταν επιμένουν, είναι πολύ έντονοι ή αρχίζουν να περιορίζουν τη ζωή του παιδιού.
Για παράδειγμα, όταν το παιδί αποφεύγει συστηματικά το σχολείο, δεν θέλει να απομακρυνθεί από τους γονείς του, εγκαταλείπει δραστηριότητες που προηγουμένως απολάμβανε ή όταν το άγχος επηρεάζει τον ύπνο, τις φιλίες και την οικογενειακή ζωή.
Η αποφυγή ανακουφίζει προσωρινά
Όταν ένα παιδί φοβάται κάτι, είναι φυσικό να θέλει να το αποφύγει. Η αποφυγή μπορεί να μειώσει αμέσως το άγχος, αλλά δεν βοηθά πάντα το παιδί να ανακαλύψει ότι μπορεί να διαχειριστεί αυτό που φοβάται.
Με την κατάλληλη υποστήριξη μπορούμε να το βοηθήσουμε να κάνει μικρά, ασφαλή και σταδιακά βήματα, χωρίς πίεση και χωρίς να υποτιμούμε τον φόβο του.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Το πρώτο βήμα είναι να ακούσουν το παιδί χωρίς να ακυρώσουν αυτό που αισθάνεται. Φράσεις όπως «δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι» μπορεί να είναι καλοπροαίρετες, αλλά δεν βοηθούν πάντα το παιδί να νιώσει ότι γίνεται κατανοητό.
Μπορούμε αντίθετα να πούμε: «Βλέπω ότι αυτό σε δυσκολεύει. Θέλεις να μου πεις τι σε ανησυχεί περισσότερο;»
Η σταθερή καθημερινή ρουτίνα, ο επαρκής ύπνος, η ήρεμη επικοινωνία και η επιβράβευση της προσπάθειας μπορούν επίσης να βοηθήσουν το παιδί να αισθανθεί μεγαλύτερη ασφάλεια.
Τι αξίζει να θυμόμαστε
Στόχος δεν είναι να μεγαλώσει ένα παιδί που δεν φοβάται ποτέ.
Στόχος είναι να μάθει ότι μπορεί να αναγνωρίζει το άγχος του, να μιλά γι' αυτό και σταδιακά να αποκτά τρόπους να το διαχειρίζεται.
Όταν το άγχος είναι επίμονο, ιδιαίτερα έντονο ή περιορίζει σημαντικά τη λειτουργικότητα του παιδιού, η αξιολόγηση από κατάλληλο επαγγελματία μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των αναγκών του.
Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές:
American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (AACAP) — Anxiety and Children
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Anxiety and Depression in Children
American Academy of Pediatrics / HealthyChildren — Help Your Child Manage Anxiety: Tips for Home & School
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ψυχολογική ή ιατρική αξιολόγηση.
